Chương 1

Mùa hè năm 1970, lượng mưa đổ xuống nhiều hơn hẳn so với năm ngoái. Đêm qua, thành Nam lại đón một trận mưa lớn kéo dài suốt cả đêm, đến tận rạng sáng mới chịu dứt.

Sau cơn mưa, bầu không khí trở nên mát mẻ, cây ngô đồng trong khuôn viên Đại học Nam Thành như được gột rửa, xanh tươi một cách lạ thường, lá non rung rinh trong gió sớm, từng giọt nước còn đọng lại khẽ trượt xuống, lấp lánh dưới ánh dương vừa lên.

“Có người tìm anh à?”

Phương Tuấn Khanh hơi khựng bước, ánh mắt thoáng lướt về phía hành lang sâu thẳm. Ông lắc đầu, giọng trầm lại, mang theo vài phần dè chừng:

“Là lão Từ bên tổ lý luận mời qua, bảo tôi phối hợp rà soát lại mấy bản tư liệu cũ… cũng không phải chuyện lớn. Chắc cũng sắp đến lượt tôi.” Ông dừng một nhịp, rồi chậm rãi nói thêm, giọng trầm thấp như gió rít qua khe cửa mùa đông: “Nghe nói… đêm qua Uỷ ban Cách mạng đã tới Văn học viện. Cả nhà giáo sư Lưu bị đưa đi. Năm đó, bản báo cáo tư tưởng kia… tôi cũng tham dự góp bút. Chuyện này, tránh sao được nữa.”

Chu Thừa Khang nghe đến đó, hàng mày vốn dày liền giật nhẹ, ánh mắt già nua thoáng hiện nét u buồn, tựa như lớp bụi cũ phủ lên trang sách năm xưa, muốn phủi sạch cũng chẳng đành. Ông đưa tay vỗ nhẹ vai Phương Tuấn Khanh, giọng mang theo vài phần trấn an, lại càng lộ rõ nét thâm trầm từng trải:

“Lão Phương à, anh và lão Lưu là hai người khác nhau. Nhà anh có Tri Thư, Tri Lễ đều đang công tác ở tuyến đầu biên cương, đều lập công cho Tổ quốc. Tôi nhớ rõ, năm ngoái Tri Thư còn được tuyên dương cấp trung ương, có tên trong bản tin nội bộ. Thời điểm này, nếu trên có xét đến, chưa chắc không có cách xoay trở...”

Nói thì là vậy. Nhưng lời chưa dứt, không khí giữa hai người đã trở nên nặng nề. Trong lòng ai cũng rõ — khó, rất khó.

Gió chính trị đang thổi ngược.

Cái thời mà chỉ cần một câu chữ sai ý, một mối quan hệ mơ hồ, một dòng ký tên trong bản báo cáo tư tưởng cũng đủ khiến người ta vướng vòng “tự kiểm điểm”, thậm chí cả nhà bị liên luỵ… thì chẳng ai dám khẳng định mình đứng vững được bao lâu.

Phương Tuấn Khanh không đáp, chỉ gật đầu, lòng dạ rối như cuộn chỉ gai. Ông biết rõ, Tri Thư và Tri Lễ tuy đang làm việc nơi biên cương xa xôi, đêm nằm nghe pháo nổ mà tim chẳng run, nhưng chính trị trong nước mới thật sự là trận địa không có ranh giới rõ ràng. Năm ngoái, chính vì liên quan đến ông, mà Tri Lễ suýt nữa bị đình chỉ khóa huấn luyện bay. Đứa trẻ đó từ nhỏ đã ôm giấc mộng trời cao, một lòng muốn làm phi công phục vụ Tổ quốc. Nếu hôm ấy không có thủ trưởng của Tri Thư trực tiếp viết thư tay, cầu đến một vị lão lãnh đạo ở Bắc Kinh ra mặt bảo đảm, thì giờ đây, có lẽ Tri Lễ đã phải rời khỏi phi hành đội rồi.

Một câu chữ, một quyết định — cũng đủ chôn vùi cả tương lai.

Phương Tuấn Khanh thoáng quay đầu nhìn con đường ngập lá vàng ngô đồng, lòng như thắt lại. Ông hít sâu một hơi, cố trấn định, rồi chủ động chuyển đề tài, giọng hạ thấp:

“À, hôm kia tôi có nhờ ông tìm ít sâm núi… có tin tức gì chưa?”

Chu Thừa Khang như sực nhớ ra, khẽ “ồ” một tiếng, liền đưa chiếc túi công văn đang xách trong tay ra trước, kéo khoá, mở hé, rồi ghé sát lại thì thầm:

“Sáng nay mới lấy được. Nghe nói là hàng sưu tầm của một hộ địa chủ cũ ở khu nam Thành. Nếu không phải cuộc sống túng quẫn quá rồi, chắc họ cũng không đành lòng đem ra bán đâu.”

Lời nói nhẹ, nhưng rơi vào tai Phương Tuấn Khanh lại như mang nặng một tầng ẩn ý. Xã hội giờ đây, lời ăn tiếng nói phải dè chừng từng chút. Ngay cả việc mua sâm, bồi bổ thân thể cho con gái bệnh tật, cũng phải lén lút, không dám để người ngoài nhìn thấy. Một ánh mắt soi mói, một lời đồn thổi, cũng đủ biến một hành động thiện ý thành “tư sản phong kiến”, là “bám víu văn hóa cũ”.